In Nederland leven ruim 1,1 miljoen mensen met diabetes type 2. Naar schatting 400.000 van hen weten dat niet. De ziekte ontwikkelt zich stil, zonder klachten, totdat complicaties als hartproblemen, blindheid of dementie zich aandienen. Elke week komen meer dan duizend nieuwe diagnoses bij. Veel ervan hadden voorkomen kunnen worden.
Een volksgezondheidsvraagstuk met een systeemoplossing
Het Diabetes Fonds stelde NOISE voor de uitdaging: hoe bereik je mensen die hun risico niet kennen, zonder angst of schuld, en zet je hen aan tot actie? Traditionele voorlichting volstaat niet. Kennis leidt zelden rechtstreeks tot gedragsverandering.
Via gedragslab Bhave ontwikkelde NOISE een strategie gegrond in gedragswetenschap: psychologie, nudging en sociale normtheorie. De interventie identificeerde de momenten waarop mensen het meest ontvankelijk zijn, en bood op die momenten een kleine, concrete eerste stap aan. De uitrol vond plaats via televisie, radio en online kanalen.
Schaal als bewijs van strategische effectiviteit
De resultaten zijn meetbaar. Zo’n 400.000 mensen vulden de online risicotest in. Ongeveer 100.000 werden doorverwezen naar de huisarts voor preventief vervolgonderzoek. Vroegtijdige opsporing op deze schaal draagt structureel bij aan het terugdringen van zorgkosten: een maatschappelijke besparing die over een horizon van vijf tot tien jaar substantieel oploopt.
Ter referentie: de totale economische last van diabetes in Nederland, inclusief directe ziektekosten, complicaties en productiviteitsverlies, wordt geraamd op 6,9 miljard euro per jaar. Alleen al aan arbeidsmarktkosten kost diabetes type 2 de Nederlandse economie jaarlijks meer dan een miljard euro (SEO Economisch Onderzoek, 2025).*
*De Bhave-methodologie werd gepresenteerd op de Behavioural Change Conference van de Universiteit Utrecht als praktijkbewijs van effectieve gedragsinterventie op populatieniveau.